پایه گذاری یک فرهنگ با تاکید بر رأی مردم توسط امام خمینی
محفل: امام خمینی (ره) با تکیه بر مشارکت عمومی و رأی مردم، فرهنگی را در جامعه ایران ایجاد کردند که مردم را به عنوان بازیگران اصلی در حوزه سیاسی معرفی می کرد.
خبرگزاری مهر -گروه دین و اندیشه: دهم و یازدهم فروردین سال ۱۳۵۸ یعنی تنها ۴۸ روز بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در بیست و دو بهمن ۱۳۵۷، رفراندوم تغییر نظام اجرا شد. رفراندوم جمهوری اسلامی ایران در دهم و یازدهم فروردین ۱۳۵۸، یکی از مهم ترین و سرنوشت سازترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران محسوب می شود. این رفراندوم بدنبال پیروزی انقلاب اسلامی و سقوط رژیم پهلوی انجام شد و هدف آن تعیین نوع نظام حکومتی کشور بعد از تغییرات بنیادینی بود که در ساختار سیاسی و اجتماعی ایران بوجود آمده بود.
در نیمه دوم سال ۱۳۵۷، ایران با بحران های سیاسی و اجتماعی مختلفی روبرو شد. یکی از مهم ترین چالش ها، تعیین نوع نظام حکومتی بود. باتوجه به تنوع نظرات و دیدگاه ها در بین گروههای سیاسی، ضرورت برگزاری رفراندوم برای تعیین نوع نظام احساس می شد. این اقدام می توانست به یکپارچگی ملی و مشروعیت بخشی به نظام نوپا کمک نماید.
در این مقطع زمانی، فشارهای داخلی و خارجی بر روی دولت موقت انقلاب اسلامی به ریاست مهندس مهدی سوداگر و رهبران انقلاب بالا رفته بود. گروههای مختلف سیاسی همچون مجاهدین خلق، چپ گرایان و ملی گرایان هر کدام خواهان نوع خاصی از نظام بودند. از طرف دیگر، کشورهای غربی و خصوصاً ایالات متحده، نگران از گسترش ایدئولوژی اسلامی و تأثیرات آن بر منطقه بودند. این فشارها ضرورت برگزاری یک رفراندوم سریع را افزایش می داد. امام خمینی (ره) به عنوان رهبر انقلاب اسلامی، بر لزوم تعیین سریع نوع نظام تاکید داشتند. ایشان با دعوت از مردم جهت شرکت در رفراندوم، اهتمام در جلب حمایت عمومی و مشروعیت بخشی به نظام جدید داشتند. این مساله به تقویت وحدت ملی و کاهش تنش های سیاسی کمک می کرد.
رفراندوم جمهوری اسلامی در دهم و یازدهم فروردین ۱۳۵۸ اجرا شد. این دو روز به رغم شرایط بحرانی و ناامنی های موجود، با مشارکت گسترده مردم همراه بود. در روز دهم فروردین، مردم با شور و شوق جهت شرکت در رفراندوم به پای صندوق های رأی آمدند. در این روز، رأی گیری از ساعت ۸ بامداد شروع شد و تا ساعت ۱۰ شب ادامه داشت. مردم با حضور گسترده خود، نشان دادند که خواهان نظام جمهوری اسلامی هستند. در این روز، خیلی از مردم با شور و شوق و انگیزه های ملی و مذهبی به رأی گیری پرداختند و این مساله نشان دهنده حمایت قاطع مردم از نظام جمهوری اسلامی بود.
در روز یازدهم فروردین، روند رأی گیری ادامه یافت و مردم بازهم به پای صندوق های رأی مراجعه کردند. در این روز نیز، مانند روز نخست، حضور مردم چشم گیر بود و رأی دهندگان با احساس مسئولیت و با آگاهی از اهمیت این رفراندوم، به انتخاب خود پرداختند. بعد از دو روز رأی گیری، در روز دوازدهم فروردین ۱۳۵۸، نتایج رفراندوم اعلام گردید. باتوجه به آمارها، بالاتر از ۹۸ درصد از شرکت کنندگان به نظام جمهوری اسلامی رأی مثبت داده بودند. این نتایج نشان دهنده حمایت قاطع مردم از نظام جدید و رهبری امام خمینی (ره) بود.
در روز دوازدهم فروردین، شورای انقلاب نتایج رفراندوم را اعلام نمود و این نتایج به سرعت در رسانه ها و مطبوعات منتشر گردید. اعلام این نتایج موجب شادی و ابراز خوشی مردم شد و به صورتی جشن ملی برای آنان تبدیل گردید. مردم با برگزاری جشن ها و تجمعات، حمایت خود از نظام جمهوری اسلامی را ابراز کردند. نتایج رفراندوم نه فقط مشروعیت نظام جمهوری اسلامی را تامین کرد، بلکه به تثبیت و تقویت موقعیت امام خمینی (ره) در رهبری کشور کمک شایانی نمود. این موفقیت موجب افزایش امید و اعتماد به نفس در بین مردم و همین طور تقویت روحیه انقلابی آنها شد. از طرف دیگر، این نتایج به عنوان یک پیام قوی به گروههای مخالف و همین طور قدرت های خارجی تلقی شد که مردم ایران خواهان استقلال و حق تعیین سرنوشت خود هستند.
جایگاه مردم در اندیشه سیاسی امام انقلاب
امام خمینی (ره) تاکید زیادی بر مبانی اسلامی در تبیین جایگاه مردم در نظام سیاسی داشتند. ایشان بر این باور بودند که اسلام به عنوان یک دین جامع، به مردم حق انتخاب و رأی می دهد. در اندیشه امام، مردم نه فقط به عنوان شهروندان بلکه به عنوان “ولی نعمت” نظام اسلامی محسوب می شوند. ایشان در سخنرانی های خود بارها به اهمیت رأی مردم در تعیین سرنوشت سیاسی اشاره کرده و آنرا امری الهی و انسانی دانسته اند.
امام خمینی (ره) با تکیه بر حق تعیین سرنوشت، به مردم این امکان را دادند که خودرا در تعیین نوع نظام سیاسی و اجتماعی دخیل کنند. این دیدگاه خصوصاً در زمان پیروزی انقلاب و برگزاری رفراندوم جمهوری اسلامی در فروردین ۱۳۵۸ به وضوح نمایان شد.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به تصویب رسید که در آن به صراحت به حق رأی و نظر مردم اشاره شده است. اصل ۵۶ قانون اساسی تصریح می کند: «حاکمیت مطلق بر جهان و انسان از آن خداست و هم او، انسان را بر سرنوشت اجتماعی خویش حاکم ساخته است. هیچ کس نمی تواند این حق الهی را از انسان سلب کند یا در خدمت منافع فرد یا گروهی خاص قرار دهد و ملت این حق خداداد را از طرقی که در اصول بعد می آید اعمال می کند.» این اصل به وضوح نشان دهنده اعتقاد به مردم سالاری و حق تعیین سرنوشت از طرف مردم است.
در نظام جمهوری اسلامی، برگزاری انتخابات آزاد و شفاف به عنوان یکی از ارکان اصلی مردم سالاری دینی تأسیس شده است. از زمان پیروزی انقلاب تابحال دهها انتخابات ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی و شوراهای اسلامی شهر و روستا بطور منظم برگزار شده و مردم همیشه در تعیین سرنوشت سیاسی خود مشارکت داشته اند. این مساله به تقویت حس مسئولیت اجتماعی و سیاسی در بین مردم کمک کرده است.
امام خمینی (ره) با تکیه بر مشارکت عمومی و رأی مردم، فرهنگی را در جامعه ایران ایجاد کردند که مردم را به عنوان بازیگران اصلی در حوزه سیاسی معرفی می کرد. این فرهنگ موجب شد که نسل های جدید نیز به اهمیت رأی گیری و مشارکت در امور سیاسی توجه نمایند. اندیشه امام خمینی (ره) در مورد اهمیت رأی و نظر مردم به ایجاد نهادهای مدنی و اجتماعی کمک کرد. نهادهایی چون شوراهای اسلامی شهر و روستا و تشکل های مردمی در امتداد تقویت مشارکت مردم در تصمیم گیری های محلی و ملی شکل گرفتند. این نهادها به مردم این امکان را دادند که صدای خودرا در مدیریت محلی و ملی به گوش مسئولان برسانند. علی رغم تاکید بر رأی و نظر مردم، برخی محدودیت ها و چالش ها نیز وجود داشته است که در مقاطعی به کاهش مشارکت عمومی منجر گردید.
می توان گفت تأسیس نهادهای مدنی و برگزاری منظم انتخابات، نشان دهنده کوشش برای تحقق آرمان های مردم سالاری در جمهوری اسلامی ایران است. این اندیشه، با گذشت زمان، بازهم در امتداد تقویت مشارکت مردم و تقویت نظام سیاسی کشور اهمیت دارد و می تواند به عنوان الگویی برای سایر کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گیرد.
منبع: محفل
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب